Etiopía - Ityop'iya

Poll without page-refresh

Article on other languages:

የኢትዮጵያ ፈደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ
Ityop'iya Federalawi Demokrasiyawi Ripeblik
República Democrática Federal de Etiopía

Lema: Etiopía encima de todo (Ethiopia Tikdem)
Himno nacional: Whedefit Gesgeshi Woude Henate Ethiopia



Capital • Poboación	Adís Abeba 2.757.730 (2005)
Cidade máis poboada	Adís Abeba
Linguas • Oficiais	n/d Amhárico ¹
Forma de goberno	República federal democrática.

Fundación	Ao redor do I a.C.
Superficie • Total • % auga Fronteiras Costas	Posto 26º 1.127.127 km² 0,7 5.311 km 0 km
Poboación • Total • Densidade	Posto 16º 73.053.286 (2002) 60 hab/km²
PIB (nominal) • Total • PIB per cápita	n/d n/d
PIB (PPA) • Total (2006) • PIB per cápita	Posto 70º US$ 62.744 mill. US$ 1122,93 (IMF)
IDH	n/d
Moeda	Birr (`ETB`)
Xentilicio	Etíope
Fuso horario	MSK (UTC+3)
Dominio de Internet	.et
Prefixo telefónico	`+251`
Prefixo radiofónico	`9EA-9FZ, ETA-ETZ`
Código ISO	231 / ETH / ET
Membro de: ONU, UA
¹ Tamén se falan dialectos sudaneses, tigré, tigriño, somalí, italiano, inglés e árabe, todos estes non oficiais.
Tódolos países do mundo

Etiopía (Ityop'iya, en amárico, ኢትዮጵያ) é un país africano, limitado ao norte pola Eritrea, ao leste por Xibutí e pola Somalia, ao sur polo Quenia e ao leste polo Sudán. A súa capital é Adis Abeba.

Historia

Cunha das historias mais antigas do mundo – segundo descobertas recentes, a especie Homo sapiens pode ter sido orixinada nesta rexión – Etiopia é igualmente un dos países mais antigos de África. As súas orixes remóntanse aos reinos de Saba (ou Shebah) referidos na Biblia que aparentemente, arredor do ano 1000 a.C., abranxían todo o Corno de África e mais parte da Península Arábica.

Fontes gregas referen que o reino de Axum era extremamente rico no século I e a cidade de Adulis é frecuentemente mencionada como un dos mais importante portos de África. Rexistos oficiais, con todo, colocan a cidade de Aksum como a capital, onde se atopaba a corte da Raiña de Sabá. Este reino tiña, no século II direito a tributo de estados da Península Arábica e conquistara incluso o reino meroítico de Kush, no actual Sudán. Hai indicacións do carácter cosmopolita deste reino, con populacións xudaicas, nubias, cristiás e mesmo minorias budistas.

Deste xeito, a Etiopia (ou Abisinia, como era referida polos europeos) nunca foi colonizada polos expansionsistas, e, no século XIX, foi convidada para a Conferencia de Berlín, onde as potencias coloniais decidiron a división de África, e conseguiu manter a súa independencia grazas á vitoria en Adua do emperador Menelik II sobre o exército de invasión italiano. Despois da Primeira Grande Guerra, a Abisinia, gobernada polo emperador Hailé Selasié, integrouse na Liga das Nacións, e apenas perdeu a sua independencia entre 1936 e 1941, cando o exército de Musolini a invadiu – Italia posuía dúas pequenas colonias no Corno de África, a Eritrea e a Somalilandia, e tiña vontade de se tornar un imperio, aliandose coa Alemaña nazi – mais o negus recuperouna, con auxilio da Gran Bretaña (onde se refuxiara) e comezou a modernizar o país.

En 1963, a Etiopia participou na fundación da Organización da Unidade Africana, que colocou a súa sede en Adis Abeba. No 1974, o emperador foi deposto nun golpe militar, liderado por Mengistu Haile Mariam, mais o goberno despótico que se seguiu, de carácter marxista e dirixido por un comando militar, o Derg, non conseguiu, nen desenvolver, nen estabilizar politicamente o país e, en 1991, este goberno foi deposto por un movimento de guerrilla, comandado por Meles Zenawi.

Como Presidente interino e Primeiro Ministro, cargo que ocupa ata hoxe, Zenawi conseguiu, en 1993 negociar a independencia da Eritrea, pondo momentaneamente fin a cerca de 30 anos de guerra. Unha Asamblea Constitutiva foi eleita en 1994 e, no ano seguinte, proclamouse a República Federal Democrática da Etiopia e, en eleicións xerais, Zenawi foi constitucionalmente proclamado Primeiro Ministro.

Mentras tanto, as ambicións nacionalistas dos eritreos sobrepuxeronse e a guerra recomezou para apenas terminar en 2000, coa intervención da ONU e da OUA; nese mesmo ano, houbo novas eleicións, continuando Meles Zenawi ao frente do goberno.

Xeografia

A Etiopia está localizada no nordeste de África, entre as latitudes 6º - 15º N, ten unha área total de 1.127.127 km² e 5311 kn de fronteiras terrestres (é un país interior) con: Eritrea, a norte (912 km), Quenia, a sul (830 km), Somalia (1626 km) e Djibouti (337 km), a leste e Sudán, a oeste (1606 km).

O país é cortado a meio, na dirección nordeste-sudoeste, pola Grande Vale do Rift, o que lle confere unha configuración particular. É formado por dois planaltos montañosos, un de cada lado do Vale e, a leste, xunto à Somalia, unha grande planície semi-desértica; a nordeste, partilla co Djibouti o Triangulo de Afar, que é tamén unha planície desértica e vulcanica.

Organización territorial

Artigo principal: Organización territorial de Etiopía.

Antes de 1996 Etiopía estaba divida en 13 provincias (14 antes da independencia de Eritrea en 1993). Actualmente Etiopía ten un sistema gobernamental graduado, que consta dun goberno federal, estados rexionais, zonas, distritos (woredas), e comarcas (kebele).

Na actualidade, Etiopía está dividida en 9 rexións administrativas baseadas na etnia (astedader akababiwach, singular - astedader akabibi) e 2 cidades:

9 Somali
10 Nacións, Nacionalidades e Pobos do Sur
11 Tigray

Economía

Artigo principal: Economía de Etiopía.

A economía de Etiopía está baseada na agricultura que absorbe o 45% do Produto Interior Bruto, o 90% das exportacións e o 80% da man de obra. O produto principal é o café destinado na súa case integridade á exportación, do que viven directa ou indirectamente o 25% da poboación. Este alto volume, unido á variabilidade dos prezos internacionais do café, fan que a balanza exportadora sexa moi vulnerable

Os procesos de seca, agravados na década dos 80 do século XX, converteron grandes extensións de terreo de cultivo en áridas ou semiáridas, en parte polas condicións climáticas, en parte pola tala de árbores para leña. Os desprazamentos de poboación e de refuxiados con ocasión das múltiples guerras con Eritrea, facilitaron o asentamento de gran número de poboación en zonas con apenas recursos agrícolas e gandeiros, o que provocou fames negras e persistentes degradacións do chan que non se recuperou. Na actualidade, e tras a firma da paz definitiva con Eritrea, o número de persoas dependentes da axuda interior ou exterior para a supervivencia reduciuse de 4,5 millóns de persoas en 1999, a 2,7 millóns de persoas en 2003.

En canto á minería, Etiopía ten reservas de ouro e tantalio, así como mármore, potasa, mineral de ferro e gas natural. As explotacións deste último sufriron diversas convulsións e altibaixos con ocasión dos múltiples conflitos bélicos ata 2002.

O alto nivel de dependencia do sector enerxético (petróleo) e os elevados gastos militares, manteñen aínda debilitada a economía, que presenta grandes cambios segundo a zona do país da que se trate. A tensa relación con Eritrea impide o uso dos portos eritreos de Assab e Massawa, deixando o de Xibutí para a saída ao mar dos produtos etíopes.

Na actualidade desenvólvese un plan económico baseado no incremento do uso da enerxía hidroeléctrica, a explotación do gas natural, a recuperación de zonas agrícolas e a diversificación das actividades económicas, dentro dunha economía aínda moi centralizada e dependente do sector público e da axuda estranxeira.

No período 2003-2005 a economía etíope creceu máis dun 10%, aínda que o crecemento foi moi desigual segundo as rexións. O perímetro da capital creceu un 13% consecutivo nos dous anos, os estados do sur e oeste creceron de media un 8%, aínda que os estados do leste creceron con menos intensidade e as rexións do norte sufriron un desastre da actividade económica, debido ás tensións geopolíticas con Sudán e Eritrea. Destaca a mellora da balanza exportadora, animada principalmente polo incremento das exportacións cara a Exipto..

Demografía

Artigo principal: Demografía de Etiopía.

1984- 39.868.501 habitantes
1994- 53.707.726 habitantes
2006- 72.238.014 habitantes

Ao ano 2007, Etiopía ten unha poboación de 76.500.000 habitantes. A esperanza de vida é de 49 anos. A media de fillos por muller é de 5,1, unha das taxas máis altas do mundo, o cal vai provocar graves problemas económicos e ambientais. O 42,7% da poboación está alfabetizada. Calcúlase que o 4,4% da poboación está infectada co virus de HIV (SIDA).

Tribos e Etnias etíopes

Tribo Surma
Tribo Mursi

CIDADES PRINCIPAIS

Adis Abeba- 2.823.167 habitantes
Dire Dawa- 260.982 habitantes
Nazret- 223.799 habitantes
Bahir Dar- 177.428 habitantes
Gondar- 194.773 habitantes (2005)
Mekele- 157.688 habitantes
Awassa- 140.999 habitantes
Dessie -139.936 habitantes
Jima- 132.360 habitantes
Debre Zeyit- 107.344 habitantes
Kembolcha- 100.944 habitantes

Cultura

Feriados

Data	Nome en galego	Nome local	Observacións

Véxase tamén

Commons ten máis contidos multimedia sobre:

Etiopía - Ityop'iya

Ligazóns externas

Parlamento de Etiopía en amárico e inglés.
meetethiopia.com Portal sobre a historia, cultura e diversidade de Ethiopia.

Países do mundo | África

Outros territorios

Traído desde "http://gl.wikipedia.org/wiki/Etiop%C3%ADa_-_Ityop%27iya"

Categorías: Países de África | África | Etiopía

This article is from Wikipedia. All text is available under the terms of the GNU Free Documentation License.