Epistemoloxía

Article on other languages:

Epistemoloxia (do grego, ἐπιστήμη (epistéme), "coñecemento"; λόγος (logos) , "teoría"), é unha rama da filosofía que trata sobre os problemas filosóficos relacionados á teoría do coñecimento.

O sentido da palabra epistéme é mellor comprendido se se compara co seu oposto, doxa, segundo Platón. "Doxa" significa "opinión", sendo o seu significado próximo a "senso-comun"; esa opinión ten a conotación de coñecimento falso, ou baseado en algo falso, mal-construído, inconsistente, etc. Así, a doxa é aquel tipo de coñecimento van, vago, inútil, que expresa non a verdade, senón determinado ponto de vista parcial e máis comprometido coa subxetividade de quen emite ese ponto de vista que coa verdade do asunto do cal trata.

Contraposta á doxa, a epistéme é o coñecimento, o logos, o enunciado comprometido co verdadeiro, e non cun ponto de vista subxetivo e parcial (o cal, para Platón, era moi próximo da mentira). Este termo foi introducido por filósofos alemáns dentro da denominada Erkenntnistheorie ou teoría do coñecimento.

O Coñecemento é unha crenza da que estamos seguros,e ademais, podemos demonstrar. O coñecimento se divide en grupos:

  • O coñecemento teórico: tamén denominado episteme, é o conxunto de todas aquelas informacións que describen e explican o mundo natural e social que nos rodea. Este coñecemento consiste en describir, explicar e predicir unha realidade, isto é, analizar o que ocorre, determinar o porqué e utilizar estes coñecementos para anticipar unha realidade futura.
  • O coñecimento práctico: é un saber actuar no mundo que nos fornecen as normas para vivir e ser felices.

O problema do coñecemento, xa que é unha crenza verdadeira, é que presenta algunhas dificuldades á hora de recoñecer, o que é ou non verdadeiro. A verdade é un feito xustificable, esta ten dous sentidos.

  • Verdade de feitos: tipo de verdade demonstrable que se confunde coa realidade. A verdade de feitos pode ser auténtica, se explica os feitos do mundo tal e como son realmente, ou aparentes, se explica como aparece ou se manifesta na realidade.
  • Verdade de proposición: tipo de verdade que non só se atribúe á realidade, senón, sobre todo, ás afirmacións que facemos sobre ela. As verdades de proposición poden ser de dous tipos: empíricas e formais.

A verdade de proposición empírica é a que afirma algo dos feitos e acontecimentos do mundo. A verdade como correspondencia considera que unha proposición é verdadeira cando hai unha adecuación entre o que a proposición expresa e a realidade á que se refere. A verdade como suceso considera que unha proposición é verdadeira cando é útil e, por tanto, conduz ao suceso. Por outra parte se atopa a verdade das proposicións formais que non afirman nada a respeito da realidade. É un tipo verdade de coerencia, que considera que unha proposición é verdadeira se non entra en contradición co resto das proposicións aceitas.

A epistemoloxía tamén estuda os criterios para recoñecer e estar seguros da verdade: a evidencia, sentimento que temos de seguranza da verdade tán claro, que non existe dúvida; e tamén a intersubxectividade, que defende a idea de que as nosas crenzas tén de ser aceitas para calquer suxeito racional se queremos que sexan admitidas como verdadeiras e que constituan coñecimento.

Ante a posibilidade do coñecemento existen diferentes atitudes que son as seguintes:

- Dogmatismo; actitude filosófica defendida por Descartes segundo a cal podemos adquirir coñecimentos seguros e universais, e ter absoluta certeza diso.

- Escepticismo; actitude filosófica oposta ao dogmatismo a cal duvida de que sexa posible un coñecimento firme e seguro. Esta postura foi defendida por Pirro.

- Criticismo; actitude filosófica intermedia entre o dogmatismo e o cepticismo, que admite a posibilidade de atopar a verdade, mais esta verdade non é definitiva senón que é unha verdade criticable, esta postura foi defendida por Immanuel Kant.

- Relativismo; actitude filosófica defendida polos sofistas que nega a existencia de unha verdade absoluta e defende a idea de que cada indivíduo posue a súa propria verdade. Esta verdade depende do espazo e o tempo.

- Perspectivismo; actitude filosófica que defende a existencia dunha verdade absoluta mais pensa que ningun de nós podemos chegar a ela senón que chegamos a unha pequena parte. Cada ser humano ten unha visión da verdade. Esta postura desenvolveuna Friedrich Nietzsche.


Véxase tamén

This article is from Wikipedia. All text is available under the terms of the GNU Free Documentation License.